Τετάρτη, 4 Νοεμβρίου 2026
Γεώργιος Μέργος, Ομότιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών ΕΚΠΑ
"Σεβασμιώτατε, κύριε Βουλευτά, κυρίες και κύριοι,
Καλησπέρα σας,
Γνώρισα τον Δημήτρη Μανιατάκη πριν από είκοσι και πλέον χρόνια, το 2005, όταν εκείνος ήταν Διοικητής της ΔΕΗ και εγώ μέλος του Διοικητικού της Συμβουλίου. Από τότε μας συνδέει στενή φιλία.
Με μεγάλη χαρά, λοιπόν, αποδέχθηκα την πρόσκληση να συμμετάσχω ως ομιλητής στη σημερινή παρουσίαση ενός βιβλίου αφιερωμένου στη ζωή και το έργο του.
Ενός βιβλίου με κεντρικό άξονα τη συνάντηση δύο κόσμων που συχνά τους θεωρούμε διακριτούς: της επιχειρηματικότητας και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Δύο κόσμων που, όπως αναδεικνύεται μέσα από τη διαδρομή του Δημήτρη Μανιατάκη, μπορούν όχι μόνο να συνυπάρχουν, αλλά και να ενισχύουν ο ένας τον άλλον.
Συγγραφείς του βιβλίου είναι ο πολύ γνωστός, διακεκριμένος δημοσιογράφος Θανάσης Παπανδρόπουλος και ο πολυγραφότατος Κώστας Χρηστίδης, έμπειρο στέλεχος επιχειρήσεων, και οι δύο με υψηλή εξειδίκευση στα οικονομικά, τη διοίκηση και την ελληνική οικονομία.
Το βιβλίο αυτό δεν παρουσιάζει απλά την πορεία ενός επιτυχημένου επιχειρηματία, αλλά είναι ένα αφήγημα που δείχνει πώς η επαγγελματική πορεία, όταν στηρίζεται σε όραμα, αξίες και σχέση με τον τόπο, μπορεί να αποκτήσει βαθύ πολιτιστικό περιεχόμενο.
Ο Δημήτρης Μανιατάκης ανήκει σε εκείνη τη γενιά Ελλήνων επιχειρηματιών που ξεκίνησαν στη δύσκολη δεκαετία του 1960, εποχή με περιορισμένους πόρους αλλά έντονη διάθεση δημιουργίας. Στο κέντρο της επαγγελματικής του διαδρομής είναι η ICAP, ένας συμβουλευτικός οργανισμός που συνδέθηκε με τη μετάβαση της ελληνικής οικονομίας σε ένα πιο σύγχρονο περιβάλλον πληροφόρησης και αξιολόγησης. Το βιβλίο παρουσιάζει με ενάργεια τις αλλαγές των δεκαετιών στην ελληνική οικονομία και στην αγορά υπηρεσιών, μέσα από τις στρατηγικές επιλογές, τις συνεργασίες και τους μετασχηματισμούς που ο Δημήτρης Μανιατάκης κλήθηκε να διαχειριστεί.
Ωστόσο, ταυτόχρονα, το βιβλίο δείχνει πώς η επιχειρηματική του πορεία συνδέεται σταδιακά με έναν δεύτερο, εξίσου σημαντικό άξονα: τον πολιτισμό. Η καταγωγή, η σχέση με τη Μεσσηνία, η ευαισθησία απέναντι στην ιστορία και την τοπική ταυτότητα, δεν μένουν σε επίπεδο προσωπικής μνήμης. Παίρνουν συγκεκριμένη μορφή μέσα από τη δημιουργία του Μανιατακείου Ιδρύματος. Σκοπός του Ιδρύματος είναι «Η διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και η προώθηση της ανάπτυξης της Κορώνης». Με τη δημιουργική συμβολή της συζύγου του, Ελένης διαμόρφωσαν ένα ίδρυμα που λειτουργεί ως σταθερός θεσμός για την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, της έρευνας και της εξωστρέφειας της περιοχής όχι μόνο της Κορώνης αλλά ολόκληρης της Μεσσηνίας.
Η συμβολή της Ελένης, δεν περιορίζεται σε έναν υποστηρικτικό ρόλο, αλλά διατρέχει τον σχεδιασμό, την οργάνωση και την υλοποίηση όλων σχεδόν των δράσεων του Ιδρύματος. Η μέριμνά της για τη λεπτομέρεια, η ευαισθησία της απέναντι στον πολιτισμό της καθημερινής ζωής, η ικανότητά της να συνδέει ανθρώπους και φορείς, έδωσαν στο Μανιατάκειον Ίδρυμα μια ιδιαίτερη ταυτότητα: αυτή ενός ζωντανού οργανισμού που συνδυάζει τον επαγγελματισμό με την ανθρώπινη ζεστασιά. Με αυτή την έννοια, το βιβλίο φωτίζει ένα γνήσια συλλογικό εγχείρημα, όπου η οικογενειακή και η επαγγελματική πορεία συναντώνται δημιουργικά.
Χαρακτηριστικό στοιχείο του βιβλίου είναι ο τρόπος που παρουσιάζει την έννοια της επιτυχίας. Φυσικά, υπάρχει η διάσταση της οικονομικής ανάπτυξης, η οικοδόμηση ενός οργανισμού όπως η ICAP, η διεύρυνση σε νέες υπηρεσίες και αγορές, η προσαρμογή σε ένα περιβάλλον που αλλάζει από τη δεκαετία του 1960 μέχρι τον 21ο αιώνα. Όμως, η επιτυχία εδώ αποτιμάται και σε μια άλλη γλώσσα: στην ίδρυση και λειτουργία ενός Ιδρύματος, ενός θεσμού που μένει, συνεργασιών που αντέχουν στο χρόνο, δράσεων που ενισχύουν την αυτοπεποίθηση της τοπικής κοινωνίας και ανοίγουν ορίζοντες πέρα από τα σύνορα της χώρας.
Εξαιρετικά σημαντική είναι η απονομή από τον Πρόεδρο της Ιταλικής Δημοκρατίας, του Διασήμου του Τάγματος της Τιμής της Ιταλικής Δημοκρατίας. Αυτή η βράβευση δεν είναι απλά μια προσωπική τιμή. Είναι αποτέλεσμα μακρόχρονης συμβολής στη διαπολιτισμική συνεργασία. Είναι μια επιβράβευση στη δημιουργία γέφυρας ανάμεσα στον επιχειρηματικό, τον ακαδημαϊκό και τον πολιτιστικό κόσμο.
Ταυτόχρονα, είναι πολύ κατατοπιστική η παρουσίαση της ελληνικής οικονομίας μέσα από την εξέλιξη της ICAP, των περιόδων ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, περιόδων κρίσης, επενδύσεων, αλλαγών ιδιοκτησίας και συνεργασιών με διεθνείς ομίλους, σε ένα περιβάλλον που η ελληνική οικονομία, από μια κλειστή ελληνική αγορά, οδηγείται σταδιακά στην ευρωπαϊκή και παγκόσμια σκηνή. Τονίζεται ιδιαίτερα ο ρόλος της πληροφόρησης, της αξιοπιστίας και της εμπιστοσύνης ως βασικών προϋποθέσεων για οποιαδήποτε σοβαρή επιχειρηματική δραστηριότητα.
Από την άλλη πλευρά, για το Δημήτρη Μανιατάκη, η πολιτιστική διάσταση δεν λειτουργεί ως «παράρτημα» της επιχειρηματικής ιστορίας, αλλά ως παράλληλος πυλώνας. Μέσα από πρωτοβουλίες που αφορούν την ιστορία της περιοχής, τις εκδόσεις, τις συνεργασίες με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα, τις δράσεις σε διεθνή πλαίσια όπως με την UNESCO, το βιβλίο καταγράφει μια στρατηγική που βλέπει την πολιτιστική κληρονομιά ως ενεργό αναπτυξιακό πόρο. Η πολιτιστική επιχειρηματικότητα, έτσι όπως αναδεικνύεται εδώ, σημαίνει να μετατρέπεις την ιστορία, τη μνήμη και την ταυτότητα σε μοχλούς δημιουργίας, με σεβασμό μεν στην πολιτιστική αξία, αλλά με στόχο το κοινωνικό όφελος.
Στις σελίδες του βιβλίου βρίσκουμε συγκεκριμένα παραδείγματα αυτής της λογικής. Η ανάδειξη της μεσογειακής διατροφής ως άυλης πολιτιστικής αξίας με διεθνείς δράσεις και βραβεύσεις, η ένταξη του δικτύου στην UNESCO, η οργάνωση εκδηλώσεων που συνδυάζουν επιχειρηματικά και πολιτιστικά στοιχεία, δείχνουν πώς ένας τόπος μπορεί να γίνει γνωστός μέσα από τα προϊόντα του, την ιστορία του και τις σύγχρονες δημιουργικές του δυνάμεις. Εδώ, η εμπειρία του επιχειρηματία συναντά τον ρόλο του «πρεσβευτή» της τοπικής ταυτότητας σε διεθνές επίπεδο, με την Ελένη να συμβάλλει ουσιαστικά στην καλλιέργεια αυτών των σχέσεων και στη φιλοξενία ανθρώπων και ιδεών.
Ένα άλλο σημαντικό νήμα του βιβλίου είναι η σημασία των συνεργασιών. Στον επιχειρηματικό χώρο, αυτές αποτυπώνονται στις στρατηγικές συμπράξεις της ICAP με ξένους ομίλους, στις κοινές επενδύσεις, στην ανταλλαγή τεχνογνωσίας και δικτύων. Στον χώρο του πολιτισμού, οι συνεργασίες του Μανιατακείου Ιδρύματος με ελληνικά και ξένα πανεπιστήμια, δήμους, ερευνητικά κέντρα και φορείς πολιτισμού δείχνουν ότι η δημιουργία αξίας είναι συλλογική υπόθεση. Το βιβλίο, επομένως, στέλνει ένα σαφές μήνυμα: σε μια εποχή αβεβαιότητας, κανείς δεν προχωρά μόνος του.
Παράλληλα, αναδεικνύεται η σημασία της παιδείας και της δια βίου μάθησης. Η συνεργασία με εκπαιδευτικά ιδρύματα στην Ελλάδα και το εξωτερικό, η γνώση, η παρακολούθηση των διεθνών εξελίξεων, η επαφή με νέες ιδέες είναι κρίσιμοι παράγοντες επιβίωσης και προόδου.
Το βιβλίο δεν κρύβει τις δυσκολίες, ούτε εξωραΐζει τις κρίσεις. Αναφέρεται σε περιόδους οικονομικής αστάθειας, σε πιεστικές συνθήκες της αγοράς, σε στιγμές που οι αποφάσεις ήταν δύσκολες και τα ρίσκα μεγάλα. Μέσα από αυτές τις αναφορές, ο αναγνώστης μπορεί να δει στην πράξη τι σημαίνει ηγεσία που συνδυάζει αποφασιστικότητα με αίσθημα ευθύνης, και πώς η προσωπική πορεία συνδέεται με τις ευρύτερες διαδρομές της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας.
Κυρίες και κύριοι,
το βιβλίο για τον Δημήτρη Μανιατάκη μάς προσφέρει πολλά περισσότερα από την ιστορία μιας ζωής. Προσφέρει υλικό για να συλλογιστούμε ξανά τη σχέση ανάμεσα στην οικονομία και τον πολιτιστική κληρονομιά, ανάμεσα στην επιχειρηματική πρωτοβουλία και το δημόσιο συμφέρον, ανάμεσα στην προσωπική φιλοδοξία και την κοινωνική προσφορά.
Σε μια περίοδο όπου συχνά επικρατεί η αίσθηση ότι η επιχειρηματικότητα είναι αποκομμένη από την κοινωνία, το παράδειγμα που παρουσιάζεται εδώ δείχνει ότι μπορεί να συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Επιχειρηματικότητα και κοινωνική προσφορά μπορούν να πάνε μαζί!
Εύχομαι το βιβλίο αυτό να αποτελέσει πηγή έμπνευσης και το παράδειγμα της δημιουργικής σύζευξης επιχειρηματικότητας και πολιτιστικής κληρονομιάς, να βρει μιμητές. Να ενθαρρύνει νέες πρωτοβουλίες που θα συνδυάζουν την επιχειρηματική δημιουργικότητα με την κοινωνική προσφορά προς όφελος της Μεσσηνίας και της τοπικής κοινωνίας.
Σας ευχαριστώ".